عجیب شده! دو صباح دیگه بیست و هشتمین سال زندگی رو هم تمام می کنم و هنوز همه من رو ده سال کوچکتر می انگارند.
مامانم همسن من که بود خواهرم شش سال داشت و من یه سال. قدیما آدما چه زود بزرگ می شدن.
شاید هم قدیما آدما میتونستن و بهشون اجازه میدادن و باورشون داشتن و اصلا به خودشون باور داشتن که زود بزرگ می شدن. من اما هر روز توی آینه با سوال و تعجب از خودم می پرسم: بیست و هشت سال یعنی؟ واقعا؟
باران میبارد. رعد و برق میزند. باران بهار شیطنت باز است. شرور. دو دقیقه شلاق میکشد و میغرد، چند دقیقه آرام میگیرد و نفس که تازه کرد، باز امان نمیدهد و جوری میبارد که انگار میخواهد رد میلیاردها سال زندگی را از روی زمین پاک کند. باران پاییز ولی آرام و متین است. به یاد ندارم اینقدر داد و فریاد راه انداخته باشد. باران پاییز بچهی مردم است و من باران بهارم. تندم و عاصی.
اما حالا، روبهروی پنجره که به شهر باران زده نگاه میکند، فقط دلتنگ و کمی کلافهام. دلم از این گرفته که لبریز گفتنم اما انگار زمین از آدم خالی شده که من دو جفت گوش برای خودم پیدا نمیکنم. همه دورند و وقتی خواستم پیامی برای کسی بفرستم، خیال کردم کلمهها حیف و میل میشوند اینطوری. منصرف شدم. خواستم بنویسم تا اقلا بیات نشوند توی دلم. باران این روزها، نور زیبای طلوع و غروب و خمودگی خانهنشینی، حسرت را درونم زندهتر کرده. خیال اینکه همهی این لحظات چقدر زیباتر و دلچسبتر میبود اگر فلان راه را رفته بودم یا بهمان کار را نکرده بودم. منطق هم سرش نمیشود. نشدن هم نمیداند. لذت لحظه حال را هم نمیفهمد. تنها ریشه حسرت را درونم عمیقتر میکند. تنها دلخوشیم این است که من گناه نکردم. برای همین میتوانم امیدم را به خدا بسپارم و بگویم به حرفهای من گوش نکن، هر چیز خودت صلاح میدانی بکن. فقط بگذار من هم بفهمم، مصلحت را درک کنم. تا به موقع و به جا ازت ممنون باشم.
شنیده بودم چشم مرد تنبل است و دستش زرنگ. من اما برعکسم. کارهام را نگاه میکنم و خیال میکنم یک روزه، نه، دو روزه، تماماند. اما آستین که بالا میزنم جوری جلو میروم که لشکر لاکپشتها مسخرهام میکنند. دستانم همت بلندی ندارند. فکرم درست کار نمیکند، حواسم به جا نیست و خیلی جاها هم سوادم قد نمیدهد. اینطور میشود که دو روزم میشود ده روز. کارها، هر کار میکنم تمام نمیشود و انقدر کش میآیند که دیگر چیزی از رغبت تمام کردنشان هم نمیماند. از خدا که پنهان نیست، از شما چه پنهان توی پایاننامه گیر کردهام. یک هفته پیش باید به ایده نهایی میرسیدم اما هنوز که هنوز است حتی نزدیک نهایت هم نشدهام. خستهام. از پایاننامه و درس و دانشگاه ملولم و از این همه وسواس، غم بیدلیل، کاهلی و کندی خودم هم بیزار. دعا کنید. لطفا، برایم زیر باران دعا کنید، زیر ظل آفتاب دعا کنید، زیر سقفهای سیمانی دعا کنید، مددی بفرستید تا همت دستانم شود و من را به گرد منزل مقصود برساند. هر چه باشد دعای همسایه در حق همسایه گیراتر است.
دیگر برای خودم یک پارچه رویا رویایی شدهام. به موزِ کال و خاویار و کرهشور هم بسنده نمیکنم. همه زندگیم شده رویا و پاهایم به ندرت روی زمین سفت خدا مینشیند. از صبح که چشم باز میکنم پا به دنیای رویا میگذارم و تا شب که بخوابم هفت عالم آنجا را سیر کردهام. رویای روز دفاعم را میبینم، سفرهای نرفتهام را، کارهای نکردهام، عشق ندیدهام، بچهی نداشتهام و خانه نزیستهام. جالب است که رویاهایم هم خالی از دردسر و غصه نیست. آنجا هم هزار مکافات دارم ولی تنها خوبیش این است که آنجا گاهی حریف را ناکاوت میکنم. میایستم حرفم را میزنم، داد و بیداد میکنم، حقم را میگیرم و میگذارم میروم. البته خیلی اوقات هم ناکاوت میشوم ولی چون رویاست، مثل فیلمها، یکدفعه دو دقیقه بعد، میشود یک سال بعد، پنج سال بعد. و من مثل ققنوسی از خاکستر خود بلند میشوم. غصه من را نمیکشد و عمر زود سپری میشود و "این نیز بگذرد" ها زودتر میگذرند و خب، آدم راحتتر تاب میآورد.
مغزم پیوسته تصویر و داستان میسازد. یک نشانه کافیست تا هر چه از دریچه چشمانم میگذرد، قبل از رسیدن به مغز، از صافی رویا رد شود. اما می دانید میخواهم یک زنجیر بخرم. بردارم پایم را ببندم یکجایی، بلکه دو دقیقه روی زمین بند شود. رویا که آخر و عاقبت ندارد. نان نمی شود. آب نمی شود. موزها کال می مانند و من کنج مطبخ می پوسم.
رفته بودم دانشکده معماری. توی شاهنشین قدکی ایستادهبودم به نماز که یکدفعه زنی در را سرآسیمه باز کرد و خودش را انداخت تو. چادر قجری سرش بود و پوشیه سفیدش را بالا زد. روی طاقچهها را دنبال چیزی گشت، گنجه توی دیوار را زیر و رو کرد و وقتی خواست برود رو کرد به من و گفت: چرا وایستادی؟ بجنب الآن آژانا میان!
***
رفتم دانشکده خودمان. یک زمانی کارخانه چرم سازی بود برای خودش. رفتم سلف، ناهارم را بگیرم. چشمم خورد به یکی از دستگاههای قدیمی کارخانه که گذاشته بودند کنج سلف باقی بماند. ایستادم به تماشا. مردی دست و صورت کثیف بهم تنه زد و رفت پشت دستگاه ایستاد. برگشتم دیدم پوست است که از در و دیوار آویزان شده و همهجا بوی گاو میدهد. صف بچهها برای ناهار هم تا جلوی در کش آمده.
***
بعد از ظهری هوای خوب و مسیر سبز شهناز و سکوت کوچه پس کوچهها من را میخواند. پیاده راه افتادم. نرسیده به چهار راه پیچیدم توی کوچه واعظ. داشتم خانهها را تماشا میکردم. هنوز جابه جا دیوار نوشتههای انقلاب روی در و دیوارها مانده. "شاه رفت"، " مرگ بر منافق"، " شریعتمداری؛ مجتهد آمریکایی". یکهو صدای افتادن چیزی را میشنوم. شبیه برخورد لوله فلزی اسپری رنگ با آسفالت. یک نفر دارد میدود و من صدای نفس نفس زدنش را هم میشنوم.
***
رسیدهام میدان ساعت. آفتاب غروب کرده و هوا تاریک شده. به ساختمان سنگی و سر ستونهاش نگاه می کنم. به پنجره های بلند و قوس دار گوتیکی و به عقابی که نشان آلمانی هاست. در ساختمان باز می شود و زنی با پیراهن سیاه بلند و کلاه و توری که سر و صورتش را پوشانده بیرون می آید. دستش را تکان می دهد و از لای ماشین ها درشکه ای برایش نگه می دارد. سوار می شود و درشکه چی شلاقش را بالا می برد. سر پیچ مقصودیه دیگر نمی بینمشان.
***
باید بروم و خودم را به خانه برسانم اما ادامه راه خالی نیست. یانقین را خواهم دید و لابد جوانکی را که هنوز آن بالا کشیک اولین شعله های آتش را می کشد. از پل گاری خواهم گذشت و از کنار کاروان کوچکی از روی پل رد می شوند. و چایکنار را قدم خواهم زد و کسی را خواهم دید که بسیار شبیه یوسف اعتصام الملک است. از من می پرسد که کجا می روم و من هم می گویم می روم سمت باغ کلانتر. کاری دارید؟ جواب نداده و خداحافظی نکرده راهش را میکشد و می رود. شاید دل خوشی از کلانتر ندارد.
نخیر، انگاری تا برسم خانه، یک دور تاریخ این شهر را باید مرور کنم.